Ngày 6/10, trong thời gian diễn ra giải WTT China Grand Smash, huấn luyện viên trưởng đội tuyển bóng bàn nam Trung Quốc Vương Hạo khi đi qua lối đi trong nhà thi đấu đã bị nhóm 20 người gồm Dương mỗ mỗ tụ tập vây chặn và nhiều lần lăng mạ. Vương Hạo đã chụp ảnh làm bằng chứng ngay tại chỗ và báo cảnh sát. Ngày 10/10, cảnh sát quận Thạch Cảnh Sơn, Bắc Kinh ra thông báo: 3 người gồm Dương mỗ mỗ, Lý mỗ và Đào mỗ mỗ bị tạm giữ hành chính, 17 người còn lại bị phê bình giáo dục. Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc sau đó ra tuyên bố, khẳng định kiên quyết phản đối hành vi vượt giới hạn của những người hâm mộ cực đoan, đồng thời cho biết sẽ thúc đẩy xây dựng chế độ danh sách cấm vào sân thi đấu.
Từ chửi bới trên mạng đến vây chặn ngoài đời thực, "con đường vượt giới hạn" này khiến người ta phải giật mình. Theo mô tả trong tuyên bố của Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc: có huấn luyện viên bị giơ ngón giữa và lăng mạ ngay bên đường biên, có huấn luyện viên và vận động viên liên tục nhận tin nhắn chửi rủa, điện thoại quấy rối... Như thế thì còn đâu chút dáng vẻ nào của "người hâm mộ"? Rõ ràng là họ đã biến sân đấu thành bãi rác để trút giận. Nhưng lúc này tôi lại không khỏi nghĩ tới những cổ động viên của đội tuyển bóng đá Trung Quốc, so ra thì dường như họ còn "văn minh" hơn người hâm mộ bóng bàn khá nhiều?
Điều đáng suy ngẫm là cơ chế tâm lý của nhóm người này. Nhà tâm lý học xã hội người Pháp Gustave Le Bon từ lâu đã có nhận định sâu sắc trong cuốn "Đám đông": khi cá nhân hòa vào một tập thể vô danh, tinh thần trách nhiệm vốn ràng buộc mỗi người sẽ biến mất, con người sẽ trở nên không còn kiêng dè gì. 20 người tụ lại một chỗ, tiếp thêm can đảm cho nhau, tiếng chửi rủa ngày càng leo thang. Nhưng một khi bị "lôi ra" khỏi đám đông, đối diện với sự xem xét của pháp luật, mỗi người đều phải trả giá cho lời nói và hành động của mình. 3 người bị tạm giữ hành chính, có lẽ chính là những người đầu tiên quên mất "mình là ai".
Văn hóa cổ động trên sân bóng đá tất nhiên cũng có lúc cuồng nhiệt, nhưng giới hạn văn minh thì luôn tồn tại (ha ha, tôi nói về số đông thôi nhé, mấy vụ lặt vặt thì không tính). Chửi trọng tài, chửi đối thủ không phải là không có, nhưng tụ tập đông người chặn lối đi của huấn luyện viên đối phương, có tổ chức lăng mạ một đối tượng cụ thể thì rõ ràng đã vượt ra ngoài phạm vi thi đấu thể thao, trượt xuống vũng lầy của hành vi gây rối. Bóng bàn từ lâu đã mang danh "quốc cầu", gánh trên mình tình cảm dân tộc vượt ra ngoài thể thao, áp lực mà các huấn luyện viên và vận động viên phải chịu vốn đã rất lớn, nay lại còn phải đề phòng những mũi tên ngầm từ chính "người nhà", bị chửi như vậy thật quá oan uổng.
Thực ra căn nguyên của vấn đề không gì khác ngoài sự lan tràn như virus của hiện tượng "văn hóa fandom" trong thể thao. Tổng cục Thể dục Thể thao Quốc gia đã chính thức đưa việc chấn chỉnh "fandom" vào quy hoạch "Kế hoạch 5 năm lần thứ 15", đây là lần đầu tiên vấn đề này được nhìn nhận nghiêm túc từ tầm chiến lược quốc gia. Tung hô vận động viên như "thần tượng", nhìn việc bố trí đội hình của ban huấn luyện như "phân chia tài nguyên", coi thắng thua trận đấu như "cuộc chiến giữa fan và anti-fan" — thứ logic được cấy ghép từ giới giải trí này đang bào mòn nền móng của thể thao thi đấu.
Không còn nghi ngờ gì nữa, việc đề xuất chế độ danh sách cấm vào sân là một sự đáp trả chính xác về mặt thể chế. Nó biến "nhóm fan cực đoan" trừu tượng thành từng con người cụ thể, khiến những kẻ vượt giới hạn phải trả giá bằng việc mất quyền vào xem thi đấu. Nhà thi đấu không phải là vùng đất ngoài vòng pháp luật, sự nhiệt tình trên khán đài và những lời lăng mạ trong lối đi có ranh giới hết sức rõ ràng.
Điều khiến tôi bất ngờ và khâm phục lại chính là khoảnh khắc Vương Hạo chụp ảnh lấy bằng chứng. Trong hoàn cảnh như vậy mà vẫn tỉnh táo nghĩ đến việc dùng vũ khí pháp luật để bảo vệ phẩm giá của mình, tố chất này rõ ràng không phải một "gã lỗ mãng" nào đó trên sân bóng đá có thể sánh bằng.
